“БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ” ХИЧЭЭЛИЙН ЛЕКЦ, БИЕ ДААЛТ
ЛЕКЦ №1 – УДИРТГАЛ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
          Байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн өмнөх залгамж холбоо болох хөрс судлалын хичээлээр үзсэн хөрс үүсэх үйл явц, байгалийн хүчин зүйлүүд, хөрсний ач холбогдол, хөрсний элэгдэл, эвдрэлийн эх үүсвэрийн тухай, хөрсний үржил шимийг сайжруулах арга замын талаар хичээл эхлэхийн өмнө сэргээн ярилцана.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
          Эвдэрсэн газрыг нөхөн сэргээхэд техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлтийн арга аргачлал, нөхөн сэргээлт хийх зардлын үнэлгээ зэргийг лекцийн хичээлээр үзэх болно. Мөн уул уурхайн олборлолтын онцлог шинж чанар, гадааддын болон дотоодын уул уурхайн аж ахуйн нэгжүүдийн хийж буй нөхөн сэргээлтийн арга туршлага зэргийг судлаж мэдэхэд оршино.
 
Лекц №2 – МОНГОЛ ОРНЫ НӨӨЦ БАЯЛАГ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
          Монгол орны уул уурхайн салбар эрчимтэй хөгжиж байгаа өнөө үед байгаль орчинд учруулах сөрөг нөлөөллийн талаар дахин сэргээн санан ярилцах.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
          Монгол улсад хэдэн төрлийн эрдэнэс агуулсан орд газрууд байдаг, аль чиглэлээр олборлолтын үйл ажиллагаа явагддаг талаар шинэ мэдлэгийг олгоно.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
          Уул уурхайн салбар хөгжсөнөөр ажлын байр, эдийн засгийн салбарт эргэлт гарсан эерэг болон сөрөг үр дагаварын талаар мэтгэлцээн явуулах
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    1990 оноос Монголын алт олборлох салбарын үйлдвэрлэл хэдэн хувиар нэмэгдсэн бэ?
                 а/ 10 %           б/ 20 %           в/ 30 %
2.    Монгол улсад хичнээн төрлийн эрдэс баялаг агуулсан ......... орд газрууд байдаг вэ?
                 а/ 70 төрөл, 200 орд           б/ 80 төрөл, 6000 гаруй орд      в/ 85 төрөл, 6500 орд
3.    Уул уурхайн олборлолтын үйл ажиллагааны чиглэлийн төрлүүдийг нэрлэнэ үү?
 
Лекц №3 – УУЛ УУРХАЙН ҮЙЛДВЭРЛЭЛЭЭС ГАЗРЫН
НӨӨЦ БАЯЛАГТ УЧРУУЛАХ НӨЛӨӨЛӨЛ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Сүүлийн жилүүдэд улс орны эдийн засагт уул уурхайн олборлолтын үйл ажиллагаа нь ихээхэн хувь нэмэр оруулж байгаа, олборлолтын чиглэлүүдийн нэр төрлийн талаар сэргээн үзнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
            Уул уурхайн ордыг ашиглах явцад газрын нөөц баялагт учруулах нөлөөллийг авч үзэхээс гадна үүсэх нөлөөллийг уурхайн онцлогтой нь уялдуулан тодорхойлох талаар үзнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Оюутнууд тав таваараа 5 баг болж уурхайн үйл ажиллагаанаас хөрс, ургамал, амьтан, агаар, бэлчээрт хэрхэн нөлөөллийг үзүүлж байгаагаар матераил бэлдэн хичээлийн 30 минутанд бусад багууддаа ярьж өгөх.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Газрын эвдрэлийн төрөл аль нь вэ?
               а/ Хөрсний эвдрэл          б/ Хурдас чулуулгийн эвдрэл             в/ Аль нь ч биш
2.    Ил болон далд уурхайн олборлолтын үйл ажиллагаа нь хаана нөлөөллийг хамгийн их үзүүлж болох вэ?
               а/ Газрын хэвлий                      б/ Гадаргын болон газрын доорхи ус
               в/ Ой мод                                    г/ Ургамалд
3.    Уурхайн ашиглалтаас хамаарч байгаль орчинд нөлөөлөх нөлөөлөл нь ямар байх вэ?
               а/ Янз бүр          б/ Адилхан                в/ Их               г/ Маш их
 
Лекц №4 – ЭВДЭРСЭН ГАЗРЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
           Уул уурхайн үйлдвэрлэлээс газрын баялагт учруулах нөлөөллийгн эх үүсвэрүүдийг нэрлэж, ил болон далд уурхайн нөлөөллөөр хүрээлэн буй орчинд үзүүлэх нөлөөллийг харилцан ярилцах.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Манай улсад уул уурхайн салбар эрчимтэй хөгжиж, геологийн эрэл хайгуулын явцад газрын хэвлий ихээр элэгдэл эвдрэлд орж, ХАА, Усны аж ахуйн чиглэлийн үйл ажиллагаа хумигдах зэрэг бэрхшээл учирч, олон гол горхи ширгэн, гол мөрний усны түвшин буурч байгаль орчин ихээхэн хохирол учруулсаар байгааг тоо баримттайгаар үзэх.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
           2007, 2011 оны усны тооллогын дүнг харьцуулсан байдлыг хичээлийн сүүлийн 30 минутанд багтаан харуулж, харилцан ярилцах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    2007 онд гадаргын усны тооллогоор хэдэн гол горхи тоологдсоноос хичнээн нь ширгэсэн бэ?
                 а/ 5121 гол горхиноос 887 нь
                 б/ 5122 гол горхиноос 888 нь
                 в/ 5123 гол горхиноос, 889 нь
                 г/ 612 гол горхиноос, 912 нь
2.    Гол горхи ширгэх үндсэн шалтгаан нь юу вэ?
                 а/ Уул уурхайн олборлолтоос
                 б/ Гол горхины эхэнд тэжээгдлийн мужид олборлолт явуулснаас
                 в/ Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс
                 г/ Дэлхийн дулаарал
3.    2007 онд хичнээн нуур цөөрөм тоологдсоноос хичнээн нь ширгэсэн байв?
                 а/ 3321 нуур цөөрмөөс 1011
                 б/ 3732 нуур цөөрмөөс 1166
                 в/ 3890 нуур цөөрмөөс 1266
                 г/ 3986 нуур цөөрмөөс 1268
 
Лекц №5 – НӨХӨН СЭРГЭЭЛТИЙН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Өмнөх хичээл дээр үзсэн эвдэрсэн газрын өнөөгийн байдал сэдвээр харилцан ярилцана.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Уул уурхайн олборлолтын улмаас эвдэрсэн газрыг нөхөн сэргээх, гадааддын болон дотооддын уул уурхайн компаниудын нөхөн сэргээлт хийсэн байдал зэргийг тодорхой баримт жишээн дээр тулгуурлан тайлбарлах.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Өмнөговь аймагт орших Олон овоотын нүүрсний уурхайн нөхөн сэргээлтээр ярилцаж, хичнээн хэмжээний газарт биологийн нөхөн сэргээлт хийсэн ажлыг харилцан ярилцах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Хэдэн онд хаана нөхөн сэргээлтийн ажлын үзүүлэх сургалт болсон бэ?
                  а/ 2005 онд “Гацуурт” компани Завхан аймагт
                  б/ 2006 онд “Гацуурт” компани Өвөрхангай аймгийн Бат-Өлзий сум
                  в/ 2007 онд “Алтан дорнод” компани, Сэлэнгэ аймагт
                  г/ 2008 онд “Монполимет” компани, Төв аймагт
2.    Газрын хөрсний эвдрэлийг хээрийн нөхцөлд хамгийн хялбар тогтоох аргыг нэрлэнэ үү?
                  а/ Ялзмагт давхаргын багасалтын хэмжээг эвдрэлд ороогүй газрын хөрстэй харьцуулах
                  б/ Нөхөн сэргээсэн газрын хөрсийг лабораторийн аргаар шинжлэн судлах
                  в/ Эвдэрсэн газрын хөрсийг овоолгын хөрстэй харьцуулан судлах 
3.    Монгол улсын хэмжээнд техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлтийн ажил хэдэн хувьтай явж байгаа вэ?
                 а/ Биологийн 40%, техникийн 50%
                 б/ Биологийн 50-60%, техникийн 10-20%
                 в/ Биологийн 10-20%, техникийн 50-60%
 
Лекц №6 – ЭВДЭРСЭН ГАЗРЫН НӨХӨН СЭРГЭЭЛТИЙН БЭЛТГЭЛ АЖИЛ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
           Өмнө орсон хичээлээр Монгол орны хэмжээнд нөхөн сэргээлтийн өнөөгийн байдлын талаар хичээлийн эхний 10 минутанд сэргээн ярилцана.
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Уурхайн эзэмшлийн талбайн ашиглалт, объектуудад дарагдах хөрсөн бүрхэвчийн талбайн зураглалыг хийж талбайн хэмжээг тодорхойлох, нөхөн сэргээлтийн ажлын үнэлгээг хийнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Монгол орны аль бүсэд олборлолт явуулж буйгаас хамаарч шимт хөрс хуулах хөрсний хэмжээг цөл, цөлөрхөг хээрийн бүсэд болон бусад газруудад хэрхэн байдаг талаар ярилцах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Барилга байгууламжинд дарагдах газраас хуулсан хөрсийг хэрхэн ашиглаж болох вэ?
                 а/ Үржил шим багатай хөрсийг сайжруулахад
                 б/ Овоолгыг нөхөн сэргээхэд
                 в/ Техникийн нөхөн сэргээлтийн үед
                 г/ Биологийн нөхөн сэргээлтийн үед
 
Лекц №7 – ХӨРСИЙГ НӨХӨН СЭРГЭЭХ ҮЕ ШАТ,
ХӨРСНИЙ ҮРЖИЛ ШИМТ ДАВХАРГЫГ ХУУЛАХ, ХАДГАЛАХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
           Эвдэрсэн газрыг нөхөн сэргээхэд анхаарах зүйлс, хөрс хуулалтын өмнөх аюулгүй ажиллагаа, техникийн нөхөн сэргээлтийн үе шатанд шимт хөрсний зузааныг бүсүүдэд хэрхэн тогтоох тухай шинэ хичээл эхлэхээс өмнө сэргээх хэлбэрээр ярилцана.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
            Хөрсний үржил шимт үе давхаргыг хуулах, хадгалах стандарт, эвдэрсэн газрын хөрсөн бүрхэвчийн нөхөн сэргээлт хичнээн үе шатуудаас бүрддэг, хөрсний шинж чанарыг хэрхэн тодорхойлдог талаар үзнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Оюутнууд 2 баг болон хуваагдаж ой хээр, цөлөрхөг хээрийн бүсүүдэд үржил шимт давхаргыг хэрхэн хуулах, хөрсийг нь нөхөн сэргээх арга аргачлалын талаар бэлдэж ирээд дараагийн хичээлийн сүүлийн 20 минутанд ярьж өгөх.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Ашиглалтанд өртсөн хөрсөн бүрхэвчийн судалгааг хэдийд явуулах бэ?
                а/ Олборлолт явуулахаас өмнө
                б/ Олборлолт явуулснаас хойш
                в/ Ашиглалт дууссаны дараа
                г/ Аль нь биш
 
Лекц №8 – НӨХӨН СЭРГЭЭХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ
ТЕХНИКИЙН ҮЕ ШАТ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Хичээлээ эхлэхийн өмнө хөрсний үржил шимт үе давхарга гэж юу болох, түүнийг хэрхэн хуулах, хадгалах, хөрсөн бүрхэвчийн судалгааг хэдийд явуулж болох талаар сэргээнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
             Техникийн нөхөн сэргээлтийн үе шат, ямар стандартын дагуу хийж гүйцэтгэх тухай дэлгэрэнгүй хэлбэрээр үзнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Монголын нүүрсний уурхайн техникийн нөхөн сэргээлт, алтны уурхайн нөхөн сэргээлт 2-ын хоорондын ялгааны талаар оюутан бүр өөр өөрсдийхөөрөө ярьж тайлбарлах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Техникийн нөхөн сэргээлт хэдэн үе шатаас бүрдэх вэ?
                   а/ 1                  б/ 2                  в/ 3                  г/ 4
 
Лекц №9 – УУРХАЙН АШИГЛАЛТЫН ЯВЦАД
ҮҮССЭН ОВООЛГЫГ НӨХӨН СЭРГЭЭХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
             Техникийн нөхөн сэргээлтийн үе шатуудыг оюутан тус бүр нэрлэхээс гадна хөрсийг сайжруулахын тулд ямар ажил хийж болох тухай ярилцах.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Овоолгын гадаргууг засч тэгшлэх, налууг багасгах, дэвсэг үүсгэх, овоолгын налуугийн хэмжээг нөхөн сэргээх чиглэлээс нь хамааруулан тогтоох, овоолгын тэгшилгээнд ашиглах техник зэргийг үзэж судлана.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Олон үе давхаргатай овоолгод ойн чиглэлээр нөхөн сэргээлт хийхэд хэрхэн яаж хийх талаар харилцан ярилцана. 10 минутанд
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Нөхөн сэргээлтэд зориулж налууг багасгахад урьдчилан сэргийлэх ямар арга хэмжээ авах вэ?
                    а/ Гулсалт үүсэхээс хамгаалах                б/ Усанд угаагдахаас хамгаалах
                    в/ Салхийн хийсэхээс хамгаалах            г/ Элэгдэл эвдрэлээс хамгаалах
 
Лекц №10 – СУУРЬ БОЛОН ҮРЖИЛ ШИМТ ХӨРСӨӨР
ХУЧИЛТ ХИЙХ, ХУЧААС БА АГУУЛАГЧ ЧУЛУУЛГИЙГ
НӨХӨН СЭРГЭЭЛТЭД АШИГЛАХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Тухайн овоолгыг ямар чиглэлээх ашиглахаас хамаарч налуугийн хэмжээг тогтоож нөхөн сэргээх, мөн үүсмэл хотгор гүдгэр гадаргын эвдрэлтэй газрын чанарыг харгалзан ашиглах боломжийн талаар тодорхойлолтыг хэрхэн гаргахыг харилцан ярилцана.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
             Уул уурхайн олборлолтын улмаас ухагдсан нүх ухашид нүхэн дүүргэлтийг хэрхэн хийх, шимт хөрсний нөөцөөс хамааруулан тухайн бүс бүслүүрт шимт хөрсний хучилтын зузаан, агуулагч чулуулгуудын ашиглагдах хэлбэр зэргийг үзэж судлана.  
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Ойт хээр болон говь цөлийн бүсэд шимт хөрсний зузааныг яагаад тодорхой зузаантай хийх ёстойг оюутан бүр өөрийн ойлголтоор тодорхой жишээ авч тайлбарлах
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Хучаас ба агуулагч чулуулгийг дотор нь хэд хуваадаг вэ?
                  а/ 2                  б/ 3                 в/ 4                  г/ Хуваадаггүй
2.    Ухагдсан нүх ухашид алийг нь түрүүлж хийх вэ?
              а/ Чулуулгийн овоолго              б/ Хар шороон хөрс
              в/ Суурь хурдас чулуулаг              г/ Суурь хөрс
 
Лекц №11 - ХУЧИЛТ ХИЙХ ХӨРСНИЙ
ЧАНАРЫН ШААРДЛАГА, САЙЖРУУЛАЛТ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Ухагдсан нүх ухашид эхэлж ямар дүүргэлтийг хийх, ойт хээрийн бүслүүрт шимт хөрсний зузаан хэд байх, говь цөлийн бүсэд шимт хөрсний хучилтыг хэдийд хийж болох талаар хичээлийн 10 минутын өмнө оюутнуудтайгаа ярилцах болно.  
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
            Техникийн нөхөн сэргээлтийн үед хийгдэх шимт хөрсний фи-химийн шинж чанарын үзүүлэлт, хөрсний урвалын орчин, хөрсийг сайжруулахад эрдэс бордоо болон орон нутгийн бордооны онцлог шинж чанарын талаар авч үзнэ.  
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            NPK-ийн бордооны ургамалд үзүүлэх шинж чанар, тогтсон тун хэмжээ, орон нутгийн бордооны олдоц шинж чанар, хөрсөнд үзүүлэх нөлөө зэргээр 10 хэлэлцүүлэг явуулах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Ургамал ургах хөрсийг тусад нь овоолох шаардлагатай юу?
                   а/ Шаардлагагүй
                   б/ Шимт хөрсийг хуулж тусад нь овоолох хэрэгтэй      
                   в/ Овоолго хийх шаардлагагүй
 
Лекц №12 – БИОЛОГИЙН НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ,
ЭВДЭРСЭН ГАЗРЫГ УРГАМАЛЖУУЛАХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Шимт хөрсний чанарын шаардлагад нийцээгүй тохиолдолд хөрсийг сайжруулахад хэрэглэгдэх эрдэс болон орон нутгийн бордооны талаар товч, тодорхой хэлбэрээр ярилцах.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Биологийн нөхөн сэргээлтийн үе шат, стандарт, ямар ургамлуудыг хэрхэн сонгож, тариалах талаар дэлгэрэнгүйгээр авч үзнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
             Биологийн нөхөн сэргээлт хийх арга аргачлал, тарих мод бут, өвслөг ургамлуудын онцлог шинж чанарын талаар ярилцах
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Биологийн нөхөн сэргээлт хэдэн үе шатаас бүрдэх бэ?
                   а/ 2                  б/ 3                 в/ 4                  г/ 5
 
Лекц №13 – УРГАМЛЫН ТӨРӨЛ ЗҮЙЛИЙГ ХАМГААЛАХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
            Биологийн нөхөн сэргээлтийг хэрхэн хийдэг талаар ярилцаад уурхайн ашиглалтын нөлөөгөөр эвдэрсэн газрыг ургамалжуулах ажлын талаар 10 минутын өмнө үзсэн хичээлээ сэргээнэ.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
            Эвдэрсэн газарт ургамал тарьж ургуулснаар түүнийгээ хайрлан хамгаалах зорилгоор хашаа хамгаалалтыг хийх, усалгаатай нөхцөлд ургамлыг тариалж байгаа нөхцөлд усалгааг хэрхэн хийх, налуугийн хэмжээг тохируулах талаар дэлгэрэнгүйгээр үзэх болно.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
             Хөрснөөс үрийн хийсэлтийг хамгаалах зорилгоор ямар хамгаалалтыг хийж болох вэ гэсэн асуултыг багш тавьж оюутан тус бүр өөрийн хариултыг тодорхой жишээн тулгуурлан тайлбарлах.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Ургамлын төрөл зүйлийг хамгаалах арга аль нь вэ?
                     а/ Хашаа хаалт хийхгүй байх
                     б/ Хашаа хамгаалалт хийх
                     в/ Салхинаас хамгаалсан зурвас байгуулах
                     г/ Үер усны далан байгуулах
2.    Хамгаалалтын хучилтын хажуу налууг хэрхэн хийж болох вэ?
                    а/ Бэхжүүлэлтийн төрөл бүрийн материалууд
                    б/ Сеткэн тор
                    в/ Хөрс бэхжүүлэгч шингэнп
                    г/ Шимт хөрс
3.    Нөхөн сэргээлтэд ямар ургамлыг сонговол илүү үр дүнтэй вэ?
                   а/ Унаган ургамал                         б/ Олон наст ургамал
                   в/ Мод, бут, сөөг                               г/ Буурцагт ургамал
 
Лекц №14 – УУРХАЙН ХААЛТ УУРХАЙГ ХААХАД ТАВИГДАХ ШААРДЛАГА
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
             Өмнө үзсэн хичээлээрээ биологийн нөхөн сэргээлтээр тарьсан ургамлаа хэрхэн хамгаалаж болох талаараа сэргээн 10 минут сэргээн ярилцаад дараагийн сэдэв рүүгээ орцгооё.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
             Уурхайн олборлолт дууссаны дараа орон нутгийн иргэдэд хүлээлгэн өгөхөд тавигдах шаардлага болох стандартын дагуу техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлт хийсэн ажлын үр дүн, тооцоо, зардлын төсөв, БОНБНҮ гм асуудлыг авч үзэх болно.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
             Хичээлийн сүүлийн 20 минутанд оюутнууд 2 багт хуваагдан ил болон далд уурхайн нөхөн сэргээлтийн хаалтын үйл ажиллагааны талаар ярилцана.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Уурхайг хаахтай холбогдон ямар зардлууд гарах вэ?
                   а/ Ухсан нүхийг дүүргэж тэгшлэх зардал 
                   б/ Хаягдлын овоолгуудыг дүүргэж тэгшлэх зардал
                   в/ Ашигт малтмал олборлох зардал
                   г/ Ашиглалтын талбайн зардал
 
Лекц №15 – НӨХӨН СЭРГЭЭСЭН ГАЗРЫГ ХАМГААЛАХ, ХЯНАЛТ ТАВИХ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
           Шинэ сэдэвт хичээл эхлэхийн өмнө уурхайн хаалтын ажиллагааны талаар сэргээн санах зорилгоор 10 минут хэлэлцүүлэг хийнэ. 
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
           Биологийн нөхөн сэргээлт хийсний дараа талбайгаас хөрсний хийсэлтийг багасгах зорилгоор янз бүрийн материалуудыг ашиглаж болдог. Мөн нөхөн сэргээлтийн талбай дээрээ мониторингийн /хөрсний үржил шим, орчин гм/ судалгаа явуулж байх талаар үзэх болно.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Салхины нөлөөгөөр хөрс эвдрэх үйл явц хэдийд хамгийн хүчтэй явагддаг, агаарын тоосжилтыг хэрхэн бууруулах талаар оюутнууд хоорондоо хэлэлцүүлэг явуулна.
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Хөрсний хийсэлтээс хамгаалах хамгийн сайн арга аль нь вэ?
                       а/ Газрын гадаргыг торлосон байх
                       б/ Усаар норгох
                       в/ Ургамал тарих
г/ Хөрсийг нягтруулсан байх
 
Лекц №16 – ЭВДЭРСЭН ГАЗРЫГ НӨХӨН СЭРГЭЭХ
АЖЛЫН ЗАРДЛЫН ҮНЭЛГЭЭ
СЭРГЭЭН САНАХ, СЭДЭЛЖҮҮЛЭХ
           Нөхөн сэргээлт хийсэн талбайд хяналтын үйл ажиллагаа, хамгаалах арга хэмжээг нэрлээд хичээлдээ орцгооно.
 
ШИНЭ МЭДЛЭГ ОЛГОХ
          Уурхайн үйл ажиллагааны улмаас эвдрэлд орсон газарт техникийн нөхөн сэргээлт хийх зардлын үнэлгээг энэ хичээлээр үзэх болно. Үүнд: Ашиглагдсан орон зайг нөхөн дүүргэх-хэлбэршүүлэх зардал, овоолгын хажууг хэвгийжүүлэн дэвсэгжүүлэх ажлын зардал гм
 
ШИНЭ МЭДЛЭГИЙГ БАТАТГАХ
            Шимт хөрсийг хуулах ажлын зардал, хөрс сайжруулалтанд зарцуулагдах ажлын зардлуудыг тус тусад нь нэрлэх           
 
ХИЧЭЭЛ ДЭЭР ҮЗСЭН МЭДЛЭГИЙГ ШАЛГАХ
1.    Нийтлэг авч үзэх газрын эвдрэлд аль нь орох вэ?
                   а/ Өрөмдлөгийн цооног             б/ Барилга байгууламж
                   в/ Газар тариалан                          г/ Хадлан, бэлчээр
 
БИЕ ДААЛТЫН СЭДЭВ - 2011-2012
“БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ” хичээлийн
 бие даалтын сэдэв /А, Б улирал/
БОХҮ-ны 3, 4-р курс

 

Оюутны нэр
Бие даалтын сэдэв
Нийт оноо-30
Нийт авсан оноо
Хугацаандаа өгсөн үед-10
Хамгаалалт-20 оноо
1.
П.Хонгорзул
Эвдэрсэн газар
10
20
30
2.
Ж.Энхтунгалаг
Нөхөн сэргээлтийн талаарх гадаадын орнуудын туршлага
10
20
30
3.
Б.Энхмаа
Уурхайн үйл ажилгаанаас газрын нөөц баялагт учруулах нөлөөлөл
10
15
25
4.
Ч.Энхзаяа
Эвдэрсэн газраас БО-нд учруулах нөлөөлөл
10
8
18
5.
Ж.Баянмөнх
Эвдэрсэн газрын нөхөн сэргэлтийн чиглэл, ангилал, шаардлага
10
20
30
6.
Ө.Мөнх-эрдэнэ
Нөхөн сэргээлтийн бэлтгэл ажил
10
20
30
7.
Э.Цогтсайхан
Хөрсний шинж чанар, бохирдол
10
16
26
8.
А.Эрчис
Хөрсний үржил шимт үе давхарга хуулах ба хадгалах
10
16
26
9.
Б.Мөнхбат
Ил уухайн нөхөн сэргээлт (ил уурхайн технологийг эвдэрсэн газрын нөхөн сэргээлттэй хослуулах, тэгшилгээний  ангилал)
10
20
30
10.
Э.Сарангоо
Уурхайн ашиглалтын явцад овоолгийг нөхөн сэргээх
10
15
25
11.
Э.Батсайхан
Далд уурхайн нөхөн сэргээлт
10
20
30
12.
Т.Ганхөлөг
Нүүрсний уурхайн нөхөн сэргээлт
10
15
25
13.
Д.Даваабаяр
Нөхөн сэргээлтийн үе шатууд
10
-
10+
14.
М.Машбат
Налуу газрыг нөхөн сэргээх (дэвсэх арга)
10
20
30
15.
Б.Ганзориг
Хучилт хийх хөрсийг сайжруулах (хучилт хийх хөрсөнд чанарын шаардлага)
10
20
30
16.
Г.Шаарийхүү
Хөрс хамгаалалт, сайжруулалтын дэвшилтэт аргууд
10
20
30
17.
Б.Ган-эрдэнэ
Суурь болон үржил шимт хөрсөөр хучилт хийх (хучаас ба агуулагч чулуулгийг нөхөн сэргээлтэд ашиглах)
10
20
30
18.
Одбаяр
Хаягдас чулуулгаар хучилт хийх арга
10
20
30

 

Өгсөн хугацаа- 2011,10,15
Авах хугацаа- 2011.10.24
 
 “ХӨРС СУДЛАЛ”
 хичээлийн бие даалт /3А улирал/
ГЗБ-ын 3-р курс

 

д/д
Оюутны нэр
Бие даалтын сэдэв
Нийт оноо-30
Нийт авсан
оноо
Хугацаандаа өгсөн үед-10
Хамгаалалт-20 оноо
1.
О.Ундраа
Хөрсний үржил шимийн төрлүүд
 
10
18
28
2.
Н.Батзориг
Хөрсийг элэгдэл эвдрэлээс хамгаалах арга
10
20
30
3.
Ардак
Монгол орны хөрсний төрлүүд, шинж чанар
10
16
26

 

Өгсөн хугацаа-2011.11.12
Авах хугацаа-2011.11.21
 
“БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ” хичээлийн
 бие даалтын сэдэв /3Б улирал/
ЭБХ,БОХҮ-ны 3-р курс

 

д/д
Оюутны нэр
Бие даалтын сэдэв
Нийт оноо-30
Нийт авсан оноо
Хугацаандаа өгсөн үед-10
Хамгаалалт-20 оноо
1.
Б.Алтангэрэл
Нөхөн сэргээж буй газрыг хамгаалах
10
-
10
2.
Д.Батсуурь
Эвдэрсэн газар болон нөхөн сэргээлтийн өнөөгийн байдал
10
20
30
3.
Э.Болдоо
Нөхөн сэргээлтийн талаархи гадааддын зарим орнуудын туршлага
-
-
-
4.
С.Бямбасүрэн
Нөхөн сэргээлтийн зарчмууд, үйл явц
10
-
10
5.
Бямбацэцэг
Ил уурхайн нөхөн сэргээлт
10
12
22
6.
Д.Дэлгэрчимэг
Үржил шимт хөрсний хуулалт, хадгалалт
10
-
10
7.
Л.Лутаа
Биологийн нөхөн сэргээлтийн үе шат
10
15
25
8.
А.Мөнхбаатар
Техникийн нөхөн сэргээлтийн үе шат
10
20
30
9.
П.Мягмардорж
Уул уурхайн үйл ажиллагаанд олон нийтийн оролцоо, хяналт
10
20
30
10.
Нямжаргал
Хөрс бохирдуулагч бодисууд
10
4
24
11.
Б.Өүлэн
Уурхайг түр болон бүрмөсөн хаах ажиллагаа
5 /word/+
-
5
12.
Г.Өгөдэй
 
10
13
23-
13.
Б.Урангоо
Нөхөн сэргээлтийн ач холбогдол
10
20
30
14.
Э.Хүрэлбат
Далд уурхайн нөхөн сэргээлт
10
11
21
15.
Э.Хүрэлчулуун
 
5/word/+
 
 
16.
Б.Эрдэнэсан
Далд уурхайн нөхөн сэргээлт
10
10
20
17.
Энхтөр
Нөхөн сэргээлт хийсэн газрын хөрсний хяналт /ажиглалт хэмжилт явуулах газрыг сонгох, хөрсний үржил шим фи-химийн шинж чанарын ажиглалт, хяналт, хөрсний эвдрэлийн ажиглалт, хяналт/
10
17
27
18.
М.Оюунтуяа
Ил уурхайн олборлолтын онцлог
10
13
23
19
Төгөлдөр
Нөхөн сэргээх үйл ажиллагааны техникийн үе шат
10
21
21
20
Сумъяа
Ил уурхайн овоолгын нөхөн сэргээлт
10
25
25
21
Б.Түвшинжаргал
Уул уурхайн олборлолтын үйл ажиллагаанаас байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл
10
-
10
22
О.Аварзэд
Гадаад орнуудын нөхөн сэргээлтийн туршлага
10
20
30
23
Н.Батзориг
Нөхөн сэргээсэн газрыг хамгаалах
10
16
26
24
Шинэхүү
Нөхөн сэргээх объектуудыг тодорхойлох
10
15
25
25
Эрболд
Биологийн нөхөн сэргээлтийн ажлын ажлын зардал
10
14
24
26
Базархүү
Хөрсний бохирдол
10
12
22

 

 
Өгсөн хугацаа- 2012.03.14
Авах хугацаа-2012.03.27
 
“ХӨРС СУДЛАЛ” хичээлийн
 бие даалтын сэдэв /3Б улирал/

 

д/д
Оюутны нэр
Бие даалтын сэдэв
Нийт оноо-30
Нийт авсан оноо
Хугацаандаа өгсөн үед-10
Хамгаалалт-20 оноо
1.
Б.Алтангэрэл
Хөрсний элэгдэл эвдрэлийн тухай
5
-
5
2.
Д.Батсуурь
Хөрс үүсэх үйл явц, түүний үүсэл хөгжил
10
18
28
3.
Э.Болдоо
Хөрсний усны эвдрэл
10
-
10
4.
С.Бямбасүрэн
Хөрсний дулааны шинж чанар
10
-
10
5.
Бямбацэцэг
Хөрсний үе давхарга түүний онцлог шинж чанар
10
20
30
6.
Д.Дэлгэрчимэг
 
10
10
20
7.
Л.Лутаа
Ялзмагийн үүсэл, ач холбогдол
10
10
20
8.
А.Мөнхбаатар
 
10
10
20
9.
П.Мягмардорж
 
10
15
25
10.
Нямжаргал
Хөрс үүсгэгч эх чулуулгууд
10
14
24
11.
Б.Өүлэн
Хөрсний дулаан
5
10
15
12.
Г.Өгөдэй
 
10
12
22
13.
Б.Урангоо
Хөрсний үржил шимийн төрлүүд
10
11
21
14.
Э.Хүрэлбат
Хөрсний ялзмагийн ач холбогдол
10
5
15
15.
Э.Хүрэлчулуун
Хөрсний бүтэц, шинж чанар
10
20
30
16.
Б.Эрдэнэсан
Хөрсний үржил шимийн тухай
10
15
25
17.
Энхтөр
Хөрсний тухай ойлголт
10
16
26
18.
М.Оюунтуяа
Ялзмагийн үүсэл
10
20
30
19
Төгөлдөр
Хөрсийг элэгдэл эвдрэлээс хамгаалах аргууд
10
18
28
20
Сумъяа
Хөрсний уусмал
10
20
30
21
Б.Түвшинжаргал
 
10
20
30
22
О.Аварзэд
Хөрсний бичил биетний гүйцэтгэх үүрэг
10
14
24
23
Н.Батзориг
 
10
16
26
24
Шинэхүү
 
10
14
26
25
Эрболд
 
10
20
30
27
Базархүү
Хөрсний ус
10
20
30
  1. ЭБХ,БОХҮ-2 курс
1.
Г.Алимаа
Хөрсний дулаан багтаамж, дулаан дамжуулах чадвар
10
20
30
2.
Г.Ганжаргал
Хөрсний үржил шим
10
15
25
3.
Б.Батзаяа
Хөрсний салхины эвдрэл
10
16
26
4.
Б.Мөнхцас
 
10
18
28
5.
М.Мөнгөнсаран
Хөрсний бохирдол
10
19
29
6.
Н.Торгончимэг
Монгол орны хөрсний төрлүүд
10
20
30
7.
Ю.Гансүх
Хөрсний элэгдлээс гарах үр дагаварууд
10
15
25
8.
Ганбагана
 
10
16
26
9.
Б.Дэлгэрмаа
Монгол орны хөрсний төрлүүд
10
18
28
10.
Мөнхсайхан
Хөрсний агаар
10
20
30
11.
Ш.Мөнхзаяа
 
10
11
21
12.
Саранхишиг
Хөрсний дулаан
10
10
20
13.
Баярмөнх
 
10
20
30
14.
Б.Янжинсүрэн
Хөрсний химийн бүрэлдэхүүн
10
20
30
15.
А.Бердбек
Хөрсний механик бүрэлдэхүүн
10
15
25
16.
Хишигбаяр
 
10
14
24
17.
С.Толхынбек
Хөрсний органик бодис
10
16
26
18.
Серхижан
Хөрсний дулааны шинж чанар
10
12
22
  1. ГЗБ-3 курс
1
Буянтогтох
 
10
15
25
2
Лхагвадорж
 
10
20
30
3
С.Энхтамир
Хээрийн ба хуурай хээрийн хөрс
10
20
30

 

 
Өгсөн хугацаа-2012.03.15
Авах хугацаа-2012.03.30
 
Үндсэн сурах бичиг:

Байгалийн нөөцийн хариуцлагатай ашиглалтад талуудын оролцоог хангах нь., The Asia Foundation, УБ, 2012

Должинцэрэн Б., ба бус “Цагаан ном” УБ, 2002.

Доржготов Д., “Монгол орны хөрс” УБ, 2003.

“Ногоон алт ургуулах агротехник” Гонсон О., УБ, 2001.

“Уул уурхайн үйл ажиллаганы улмаас эвдрэлд орсон газарт техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлт хийх арга арачлал., УБ 2009 он.

“Уул уурхайн нөлөөгөөр эвдэрч доройтсон экосистемийн нөхөн сэргээлт.” Ууганбаяр Ч., Ууганбадрах Д., Түмэнжаргал Д, УБ, 2012.
 
“Уул уурхайн тухай тайлбарлах нь” Northerh miner 2006
 
“Ил уурхайн аюулгүй ажиллагааны дүрэм” УБ., 2003
 
Хөрс судлал., Энхтуяа  Дархан., 2002
 
Хялбаршуулсан экологи., Х.Мөнхбаяр, М.Мөнхбаатар
 
"Экологийн   үндэс"   УБ 1998 Г.Данзан,   Ш.Дариймаа,   М.Мөнхбаатар
 
“Экологи уул уурхай, байгаль хамгаалал”., УБ 2006


Цаг агаар
-1° Өдөртөө:
Шөнөдөө:
Цаг: 2 : 44
Манай хаяг

Сургуулийн байр:

Баянзүрх дүүрэг, 13-р хороолол “ЭКО – АЗИ” БАЙГАЛЬ ОРЧИН, МЕНЕЖМЕТИЙН ДЭЭД СУРГУУЛИЙН БАЙР ( Бөхийн өргөөний зүүн талд )

Утас: 456570, 99117035, 99183333

Web: www.ecoasia.edu.mn